กระเจี๊ยบแดง

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Hibiscus sabdariffa L.

ชื่อสามัญ : Jamaican Sorel, Roselle

วงศ์ : Malvaceae

ชื่ออื่น : กระเจี๊ยบ กระเจี๊ยบเปรี้ย ผักเก็งเค็ง ส้มเก็งเค็ง ส้มตะเลงเครง

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ไม้พุ่ม สูง 50-180 ซม. มีหลายพันธ์ุ ลำต้นสีม่วงแดง ใบเดี่ยว รูปฝ่ามือ 3 หรือ 5 แฉก กว้างและยาวใกล้เคียงกัน 8-15 ซม. ดอกเดี่ยว ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีชมพูหรือเหลืองบริเวณกลางดอกสีม่วงแดง เกสรตัวผู้เชื่อมกันเป็นหลอด ผลเป็นผลแห้ง แตกได้ มีกลีบเลี้ยงสีแดงฉ่ำน้ำหุ้มไว้

สรรพคุณ :

กลีบเลี้ยงของดอก หรือกลีบที่เหลืออยู่ที่ผลเป็นยาลดไขมันในเส้นเลือด และช่วยลดน้ำหนักด้วยลดความดันโลหิตได้โดยไม่มีผลร้ายแต่อย่างใด น้ำกระเจี๊ยบทำให้ความเหนียวข้นของเลือดลดลงช่วยรักษาโรคเส้นโลหิตแข็งเปราะได้ดีน้ำกระเจี๊ยบยังมีฤทธิ์ขับปัสสาวะ เป็นการช่วยลดความดันอีกทางหนึ่งช่วยย่อยอาหาร เพราะไม่เพิ่มการหลั่งของกรดในกระเพาะเพิ่มการหลั่งน้ำดีจากตับ เป็นเครื่องดื่มที่ช่วยให้ร่างกายสดชื่น เพราะมีกรดซีตริคอยู่ด้วย

ใบ แก้โรคพยาธิตัวจี๊ด ยากัดเสมหะ แก้ไอ ขับเมือกมันในลำคอ ให้ลงสู่ทวารหนัก

ดอก แก้โรคนิ่วในไต แก้โรคนิ่วในกระเพราะปัสสาวะ ขัดเบา ละลายไขมันในเส้นเลือด กัดเสมหะ ขับเมือกในลำไส้ให้ลงสู่ทวารหนัก

ผล ลดไขมันในเส้นเลือด แก้กระหายน้ำ รักษาแผลในกระเพาะ

เมล็ด บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง แก้ดีพิการ ขับปัสสาวะ ลดไขมันในเส้นเลือด

นอกจากนี้ได้บ่งสรรพคุณโดยไม่ได้ระบุว่าใช้ส่วนใด ดังนี้คือ แก้อ่อนเพลีย บำรุงกำลัง บำรุงธาตุ แก้ดีพิการ แก้ปัสสาวะพิการ แก้คอแห้งกระหายน้ำ แก้ความดันโลหิตสูง กัดเสมหะ แก้ไอ ขับเมือกมันในลำไส้ ลดไขมันในเลือด บำรุงโลหิต ลดอุณหภูมิในร่างกาย แก้โรคเบาหวาน แก้เส้นเลือดตีบตัน
นอกจากใช้เดี่ยวๆ แล้ว ยังใช้ผสมในตำรับยาร่วมกับสมุนไพรอื่น ใช้ถ่ายพยาธิตัวจี๊ด

วิธีและปริมาณที่ใช้ :
โดยนำเอากลีบเลี้ยง หรือกลีบรองดอกสีม่วงแดง ตากแห้งและบดเป็นผง ใช้ครั้งละ 1 ช้อนชา (หนัก 3 กรัม) ชงกับน้ำเดือด 1 ถ้วย (250 มิลลิลิตร) ดื่มเฉพาะน้ำสีแดงใส ดื่มวันละ 3 ครั้ง ติดต่อกันทุกวันจนกว่าอาการขัดเบาและอาการอื่นๆ จะหายไป
สารเคมี
ดอก พบ Protocatechuic acid, hibiscetin, hibicin, organic acid, malvin, gossypetin
คุณค่าด้านอาหาร
น้ำกระเจี๊ยบแดง มีรสเปรี้ยว นำมาต้มกับน้ำ เติมน้ำตาล ดื่มแก้ร้อนใน กระหายน้ำ และช่วยป้องกันการจับตัวของไขมันในเส้นเลือดได้ และยังนำมาทำขนมเยลลี่ แยม หรือใช้เป็นสารแต่งสี ใบอ่อนของกระเจี๊ยบเป็นผักได้ หรือใช้แกงส้ม รสเปรี้ยวกำลังดี กระเจี๊ยบเปรี้ยวมีชื่อเรียกอีกชื่อว่า "ส้มพอเหมาะ" ในใบมี วิตามินเอ ช่วยบำรุงสายตา ส่วนกลีบเลี้ยงและกลีบดอก มีสารแคลเซียม ช่วยบำรุงกระดูกและฟันให้แข็งแรง
น้ำกระเจี๊ยบแดงที่ได้สีแดงเข้ม สาร Anthocyanin นำไปแต่งสีอาหารตามต้องการ

สมุนไพรไทย เพื่อสุขภาพ

ยาดองน้ำมะกรูด
เป็นยาดองน้ำสมุนไพร ตำหรับโบราณ และเป็นยากลางบ้านที่รู้จัก
และใช้กันมานาน ถ้าเอ่ยชื่อ "ยาดองมะกรูด" คนที่เคยรู้จัก
ส่วนใหญ่จะรู้จักกันในชื่อของ
1. ยาดองมะกรูด
2. ยาดีเกลือ
3. ยาถ่าย
4. ยาบำรุงเลือด
5. ยาบำรุงร่างกาย แก้กษัย
โดยเฉพาะสตรี ก่อนหรือหลังมีประจำเดือนหรือหลังการคลอดบุตร
ให้รับประทานยานี้เป็นประจำ แทนการอยู่ไฟ
จะช่วยทำให้แข็งแรงโดยไม่มีอาการปวดเมื่อยหลังคลอดเหมือนทั่วๆไป ช่วยขับน้ำคาวปลา และชักมดลูกให้เข้าอู่เร็วขึ้น
ผิวพรรณผุดผ่องขึ้นเป็นอย่างมาก หน้าจะเนียนขาวนวล ท่านชาย ช่วยแก้กษัย เหน็บชา
ไต พิการลงเท้า ทำให้เท้าบวมและอาการมือเท้าชาในอาการที่ปวดตามเส้น
ตามกระดูก ตามข้อต่างๆ จะช่วยได้อย่างแน่นอน

ยาดองน้ำมะกรูด

" บำรุงโลหิต
" แก้มุตกิด ระดูขาว
" โลหิตจาง
" ประจำเดือนมาไม่ปกติหรือขาดหายไป
" บำรุงผิวพรรณให้ผุดผ่อง ปราศจากสิว-ผ้า
สำหรับสุภาพบุรุษ เป็นยาช่วยแก้เหน็บชา ปวดเมื่อยตามเส้น
กระดูกข้อต่างๆ

สรรพคุณ สมุนไพร

" มะกรูด
รสเปรี้ยว กัดเถาดานในท้อง กัดเสมหะ แก้ระดูเสีย ขับลมในลำไส้ ขับระดู
บำรุงโลหิต
" กระวาน
รสเผ็ดร้อน หอม ขับเสมหะ ขับลม ขับโลหิต บำรุงธาตุ
กระจายเลือดและลมให้ซ่าน
" กานพลู
รสเผ็ดร้อนปร่า กระจายเสมหะ แก้รำมะนาด แก้ปวดท้อง แก้ลม ดับกลิ่น แก้หืด
แก้ธาตุทั้ง 4 พิการ
" คำฝอย
สรหวาน หอมร้อน บำรุงประสาท บำรุงหัวใจ ขับระดู ลดไขมัน
" จันทน์ขาว
รสขมหวาน บำรุงประสาท แก้ตับปอด และดีพิการ แก้ร้อนใน กระหายน้ำ
" จันทน์แดง
รสขมเย็น แก้ไข้เพื่อดีพิการ ทำให้ชื่นใจ ดับพิษไข้ ร้อนใน
แก้ซางอันบังเกิดแต่ดี
" ฝาง
รสขมฝาด แก้ร้อนใน แก้ธาตุพิการ ท้องร่วง แก้ไข้กำเดา แก้เสมหะ แก้ตกโลหิต
" คำไทย
รสหวาน สุขุม บำรุงโลหิตและน้ำเหลืองให้เป็นปกติ แก้แสบร้อน คันตามผิวหนัง
ขับระดู บำรุงประสาท บำรุงหัวใจ
" ลูกจันทน์
รสเผ็ดร้อน แก้ลม จุกเสียดแน่นเฟ้อ ขับผายลม บำรุงเตโชธาตุ แก้ธาตุพิการ
ขับโลหิตระดู

ว่านชักมดลูก

" รักษาอาการมดลูกต่ำ มดลูกบาง หรือปวดมดลูกเป็นประจำ
" แก้หน่วง เสียวท้องน้อย หรือเนื้องอกภายในมดลูก
" แก้ปวดประจำเดือนอย่างรุนแรงระหว่างมีรอบเดือน
" ช่วยไม่ให้แท้งบุตรง่าย หรือตกเลือด
" รักษาสุภาพสตรีที่มีระดูขาว หรือมุตกิดเรื้อรังที่เป็นมานาน
" ดับกลิ่นช่องคลอดอย่างมหัศจรรย์
" ช่วยรักษาอาการมือเท้าเย็น ขี้หนาว หนาวในอก
" บำรุงเป็นอาหารเสริมของสุภาพสตรี
" บำรุงผิวหน้าที่เหี่ยวย่นและหยาบกร้านมากๆให้ดีขึ้น
" ช่วยให้ผิวพรรณชุ่มชื้น มีน้ำมีนวล ผิวลื่น ละเอียดขึ้น
" ช่วยเสริมสร้างหญิงที่มีหน้าท้องที่เหี่ยวย่นหรือหย่อนยาน
เกิดจากการคลอดบุตรให้หายไป
" ช่วยให้ภายในและปากช่องคลอดกระชับเหมือนสาวๆ
" ช่วยเสริมสร้างสตรีที่มีอารมณ์ทางเพศบกพร่องให้สมบูรณ์
สรรพคุณสมุนไพร

" โกฏิเชียง
รสหวานสุขุม บำรุงโลหิต แก้ไอ แก้สะอึก แก้เสียดแทงสองราวข้าง
" ฝาง
รสขมฝาด แก้ร้อนใน แก้ธาตุพิการ แก้ไข้ แก้ไข้กำเดา แก้เสมหะ บำรุงโลหิต
แก้ตกโลหิตทางทวารหนัก
" สมอไทย
รสฝาด เปรี้ยว ขม แก้ไข้เสมหะ ระบายท้อง แก้ลมป่วง แก้พิษร้อนใน คุมธาตุ
แก้จุกเสียด รู้ถ่ายรู้ปิดเอง
" วานมหาเมฆ
รสร้อน ชักมดลูกให้เข้าอู่เร็วขึ้น แก้ปวดมดลูก แก้มดลูกอักเสบ
" ว่านชักมดลูก
รสฝาดเฝื่อน ชักมดลูกให้เข้าอู่เร็วขึ้น แก้มดลูกพิการ แก้ปวดมดลูก
แก้ประจำเดือนมาไม่ปกติ แก้ไส้เลื่อน แก้โรคกระเพาะอาหารลำไส้
แก้โรคมะเร็งและฝีภายในต่างๆ

น้ำเหลืองเสีย
สรรพคุณ สมุนไพร

" ข้าวเย็นเหนือ
รสมันกร่อย หวานเล็กน้อย แก้ประดง แก้น้ำเหลืองเสีย ดับพิษในกระดูก
แก้ปัสสาวะพิการ
" ข้าวเย็นใต้
รสมันกร่อย หวานเล็กน้อย แก้ประดง คุดทะราด แก้น้ำเหลืองเสีย
ดับพิษในกระดูก แก้ปัสสาวะพิการ
" ผักเสี้ยนผี
แก้พิษฝีหนองในร่างกาย แก้ไข้ตรีโทษ ขับพยาธิ ขับหนองในร่างกาย แก้ฝีภายใน
ฝีในปอด ในลำไส้ ฝีในตับ แก้พิษ เจริญไฟธาตุ
" ชุมเห็ดเทศ
รักษาอาการท้องผูก โรคกลาก รักษาฝี แผลพุพอง แก้กระษัยเส้น ขับปัสสาวะ
ทำหัวใจให้ปกติ
" เหงือกปลาหมอ
รสเผ็ดร้อน แก้ฝี แก้พิษฝีดาษ แก้ฝีภายใน ตัดรากฝีทั้งปวง แก้โรคผิวหนัง
แก้ผื่นคัน

ฮอร์โมนข้อต่อกระดูก
สรรพคุณ สมุนไพร

" บอระเพ็ดพุงช้าง
รสขม บำรุงกำลังให้แข็งแรง ขับผายลม เจริญอาหาร เป็นยาอายุวัฒนะ
บำรุงความกำหนัด รักษาโรคมะเร็ง เบาหวาน โรคโลหิตจาง มุตกิด
ระดูขาว แก้ปวดศีรษะไม่ทราบสาเหตุ บำรุงประสาท
" มะตู
แก้ปวดศีรษะ ตาลอย เจริญอาหาร ลดความดัน โลหิตสูง แก้ลมเสียดแทงในท้อง
บำรุงธาตุไฟ แก้หลอดลมอักเสบ แก้บวม แก้ปถวี
ธาตุพิการ แก้ท้องร่วง ขับลมในลำไส้ แก้หืดไอ แก้ลมวิงเวียน
แก้ริดสีดวงทวารหนัก ขับน้ำดี
" พริกไทย
รักษาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียดแน่น แก้ลมอัมพฤกษ์ แก้ลมลั่นในท้อง
ขับลมในลำไส้ แก้ลมวิงเวียน แก้ตาแดง เนื่องจากความดัน
โลหิตสูง
" เทียนลวด
รสขม แก้น้ำดีพิการ แก้กำเดา ซึ่งทำให้นอนสะดุ้ง สะทกสะท้าน แก้นคลั่งเพ้อ
ขับน้ำดีให้ตกในลำไส้
" ดีปลี
รสเผ็ดร้อน แก้ท้องร่วง ขับลมในลำไส้ แก้หืดไอ แก้ลมวิงเวียน
แก้ริดสีดวงทวาร แก้หลอดลมอักเสบ แก้โรคนอนไม่หลับ แก้โรคลมบ้าหมู
ขับน้ำดี ขับระดูทำให้แห้ง ขับพยาธิ ใช้ภายนอกแก้ปวดกล้ามเนื้อ
รักษาอาการอักเสบ
" โกฏิเชียง
รสหวานสุขุม แก้ไข้ แก้สะอึก แก้ไอ แก้เสียดแทงสองราวข้าง

บำรุงร่างกาย (สำหรับผู้ชาย)
สรรพคุณ สมุนไพร

" ตะโกนา
รสเฝื่อนฝาดขม บำรุงธาตุ บำรุงกำหนัด
" มะระขี้นก
รักษาอาการเบื่ออาหาร ทำให้ทานอาหารได้ง่ายขึ้น บำรุงธาตุในร่างกาย
" กระชาย
" รสเผ็ดขมร้อน แก้โรคอันเกิดในปากคอ แก้มุติ
แก้ลมอันบังเกิดแก่กองหทัยวาด ขับระดูขาว แก้บิด ปวดเบ่ง บำรุงกำหนัด
" กะเม็ง
รสขมเฝื่อนเย็น แก้ลมให้กระจาย แก้จุกเสียดแน่นเฟ้อ ห้ามเลือด บำรุงโลหิต
ทำให้เลือดเย็น
" กระเทียม
รสร้อนฉุน แก้ไอ บำรุงธาตุ ขับระดู แก้จุกเสียดแน่นเฟ้อ แก้ปอดพิการ
ทาแก้โรคผิวหนัง
" กำลังวัวเถลิง
รสมันร้อนติดฝาด บำรุงโลหิต ทำธาตุให้สมบูรณ์ บำรุงเส้นเอ็น
แก้ปวดเมื่อยตามร่างกาย บำรุงกระดูก เป็นยาอายุวัฒนะ
" โด่ไม่รู้ล้ม
รสก่อยชื่น แก้ปัสสาวะพิการ ขับนิ่ว บำรุงกำหนัด ขับน้ำเหลืองเสีย
แก้ดีซ่าน
" เหงือกปลาหมอ
บำรุงธาตุ บำรุงร่างกำลัง แก้ปวดหลัง ปวดเอว แก้เส้นยึด เส้นตึง
แขนขาไม่มีแรง ลดไขมัน ลอความดันโลหิตสูง เป็นยาอายุวัฒนะ
" โกฏิเชียง
รสหวานสุขุม แก้ไข้ แก้สะอึก แก้ไอ แก้เสียดแทงสองราวข้าง
" พริกไทยดำ
รสเผ็ดร้อน แก้ลมจุกเสียด แน่น แก้ตาแดง เนื่องจากความดันโลหิตสูง
แก้อัมพฤกษ์ แก้ลมลื่นมนท้อง บำรุงธาตุ แก้ท้องอืดเฟ้อ แก้เสมหะ
เฟื่อง ขับลมในลำไส้ แก้ปวดเมื่อย